Informacje
 鈍. Gabriel
 Parafia
 Nabo瞠雟twa
 Duchowie雟two
 Cmentarz
 Galeria
 Kontakt


 UK
 RUS
 D
 G
 Copyright
砰wot

安. M璚zennik M這dzieniec Gabriel

安. Gabriel

      安i皻y M璚zennik M這dzieniec Gabriel urodzi si 22 marca 1684 roku w Zwierkach, niewielkiej wsi ko這 Zab逝dowa. Pochodzi z pobo積ej prawos豉wnej ch這pskiej rodziny. Jego rodzicami byli Piotr i Anastazja Gowdel. Jako dziecko Gabriel wyr騜nia si w鈔鏚 r闚ie郾ik闚. Wola sp璠za czas na modlitwie i odosobnieniu ni na zabawie z innymi dzie熤i. 11 kwietnia 1690 roku rodzin Gowdel闚 spotka這 wielkie nieszcz窷cie. Sze軼iolatek pad ofiar mordu. Dok豉dne okoliczno軼i jego 鄉ierci nie s znane. Jedna z wersji m闚i, 瞠 matka, nie przeczuwaj帷 niczego z貫go, posz豉 na pole, aby zanie嗆 pracuj帷emu m篹owi jedzenie. W tym czasie dzier瘸wca wsi - Szutko - porwa 豉twowiernego ch這pca z domu. Gabriel zosta poddany strasznym torturom. Z powodu up造wu krwi dziecko zmar這 w wielkich m璚zarniach. Winowajca, pragn帷 ukry swoje przest瘼stwo, wyrzuci cia這 ch這pca na skraju lasu, niedaleko jego rodzinnej wsi - mia nadziej, 瞠 nieboszczyka rozszarpi dzikie zwierz皻a. Po 9-ciu dniach od 鄉ierci znaleziono zw這ki ch這pca. Mimo up造wu czasu na ciele nie zauwa穎no proces闚 rozk豉du. Cia這 otacza豉 sfora ps闚, kt鏎a strzeg豉 je przed drapie積ym ptactwem. Gabriela pochowano na cmentarzu nieopodal cerkwi w Zwierkach. Przez ok. 30 lat jego zw這ki spoczywa造 w ziemi.
      W 1720 roku w okolicy Zwierek szala豉 epidemia. Na wiejskim cmentarzu obok miejsca poch闚ku Gabriela cz瘰to grzebano i inne zmar貫 dzieci - w ten spos鏏 czczono m璚ze雟k 鄉ier jeszcze nie kanonizowanego 鈍i皻ego. Podczas jednego z takich pogrzeb闚 naruszono gr鏏 鈍. M這dzie鎍a. Okaza這 si w闚czas, 瞠 cia這 M璚zennika, mimo d逝giego przebywania w ziemi, nie uleg這 rozk豉dowi. Z odkryciem relikwii mieszka鎍y Zwierek zacz瘭i 陰czy fakt ustania epidemii na ich terenie. Cia這 Gabriela uroczy軼ie przeniesiono do zwierkowskiej cerkwi i umieszczono w podziemnej krypcie 鈍i徠yni.
      26 lat p騧niej, w 1746 roku, cerkiew w Zwierkach doszcz皻nie sp這n窸a. Jednak cia這 鈍. Gabriela ocala這. Ogie cz窷ciowo opali jedynie r帷zk M璚zennika. Relikwie przeniesiono do klasztoru Za郾i璚ia NMP w Zab逝dowie i umieszczono w prezbiterium g堯wnej 鈍i徠yni. Tutaj zanotowano nowe cudo: opalona r帷zka zagoi豉 si i na nowo pokry豉 sk鏎. Na skutek trudnej sytuacji monasteru w Zab逝dowie w 1755 roku relikwie zosta造 przeniesione do klasztoru 安i皻ej Tr鎩cy w S逝cku (obecnie na Bia這rusi). W 100-n rocznic ich odkrycia - w 1820 roku - kanonizowano "ma貫go" M璚zennika.
      Pod koniec XIX wieku pami耩 o 鈍. Gabrielu zacz窸a si odradza r闚nie w jego rodzinnych stronach. W latach 1910 - 1912 odby這 si uroczyste przeniesienie cz窷ci relikwii 鈍. M這dzie鎍a do katedralnego soboru w Bia造mstoku, a nast瘼nie do monasteru Zwiastowania NMP w Supra郵u. W czasie I wojny 鈍iatowej, w obawie przed zbli瘸j帷 si lini frontu, z Supra郵a moszczy przewieziono do Moskwy (do cerkwi 鈍. Bazylego B這gos豉wionego na Placu Czerwonym). W zawierusze rewolucji pa寮ziernikowej pozosta貫 w S逝cku relikwie trafi造 do Muzeum Ateizmu w Mi雟ku, gdzie skatalogowano je na stanie pa雟twowego archiwum. Po napa軼i III Rzeszy na ZSRR (w 1944 roku) moszczy 鈍. Dzieci璚ia przewieziono do Grodna. Do 1992 roku przechowywano je w piwnicach miejscowego klasztoru Narodzenia NMP - zamienionego przez w豉dze komunistyczne w magazyny materia堯w.
      W dniach 21-22 wrze郾ia 1992 roku moszczy uroczy軼ie przeniesiono z Grodna do soboru 鈍. Miko豉ja w Bia造mstoku. Od tego dnia w ka盥y wtorek (dzie przeniesienia relikwii) odbywaj si tutaj akatysty ku czci 鈍. Gabriela. Duchowe w豉dze Prawos豉wnej Cerkwi w Polsce zdecydowa造, by dzie przeniesienia moszczej - 22 wrze郾ia - by nowym cerkiewnym 鈍i皻em. Drugim dniem adoracji (opr鏂z przeniesienia relikwii) 鈍. M這dzie鎍a jest 3 maja (20 kwietnia wg kalendarza julia雟kiego) - dzie odnalezienia moszczej w 1690 roku. Ka盥ego roku 2 maja (w przeddzie 鈍i皻a) do rodzinnej wsi 鈍. Gabriela zmierza piesza pielgrzymka. Aktywny udzia bierze w niej m這dzie. Relikwiarz z cia貫m 鈍. Dzieci璚ia m這dzi ludzie uroczyst procesj przenosz z Bia貫gostoku do Zwierek.
      28 kwietnia 1996 roku w rodzinnej wsi 鈍i皻ego za這穎no kamie w璕ielny pod budow cerkwi-pomnika w cze嗆 "ma貫go" M璚zennika. Po szesnastu latach, 20 pa寮ziernika 2012 roku, budowa zosta豉 uko鎍zona. Nabo瞠雟twu konsekracji 鈍i徠yni przewodniczy metropolita Warszawski i ca貫j Polski Sawa. 2 maja 2007 roku w miejscu, gdzie w 1720 roku odnaleziono zw這ki M這dzie鎍a ustawiono i po鈍i璚ono pami徠kowy krzy.

Powr鏒 do wcze郾iejszej stronyPowr鏒 do pocz徠ku strony

砰wot 鈍. Gabriela

(tekst opublikowany w folderze wydanym z okazji XI rocznicy Przeniesienia Relikwii
鈍. M璚zennika M這dzie鎍a Gabriela z Grodna do Bia貫gostoku)

      Czy 鈍. Dzieci徠ko Gabriel jest rzeczywi軼ie a tak bliskie mieszka鎍om p馧nocno-wschodniej Polski? Kim by 闚 鈍. M這dzieniec?... Tragicznie si z這篡造 losy jego kr鏒kiego 篡cia. A i 鈍. relikwie - jak瞠 d逝g w璠r闚k musia造 pokona, by ponownie spocz望 w rodzinnych stronach.
      Za po鈔ednictwem "Tygodnika Podlaskiego" oddajmy g這s pani Lidii Omelia鎍zuk z Pasynek1.
      - Znaczy si to by這 tak: we wsi Zwierki w roku 1684 dwudziestego drugiego marca urodzi si ch這pczyk. Nadano mu imi 鈍i皻ego archanio豉 Gabriela. Dzieci ros這 jak inne, B鏬 b這gos豉wi. Wie nale瘸豉 do klasztoru zab逝dowskiego...
      Sprawd幟y 廝鏚豉 historyczne. Nie wiadomo, kiedy dok豉dnie powsta w Zab逝dowie prawos豉wny monaster. Jego istnienie jest wzmiankowane ju od 1567 roku (Uczytielnoje Jewanhielije oficyny wydawniczej Iwana Fiodorowa i Piotra M軼is豉wca). I cho w formie szcz徠kowej, 闚 klasztor przetrwa a do roku 1807 - na mocy pokoju tyl篡ckiego obw鏚 bia這stocki zosta w闚czas wcielony do Rosji. Ksi康z dziekan Mateusz Strachowicz, kt鏎y w tym czasie wizytowa prawos豉wne parafie na Bia這stocczy幡ie stwierdza (mi璠zy innymi), 瞠 w mie軼ie Bia造stok nie by這 ani jednej prawos豉wnej 鈍i徠yni. W terenie r闚nie powszechnie panowa造 unia i katolicyzm. Jedynie klasztory w Zab逝dowie, Bielsku i Drohiczynie dochowa造 wierno軼i prawos豉wiu. By造 one jednak tak os豉bione i podupad貫, 瞠 rezyduj帷y w Petersburgu 安i皻y Synod Ruskiej Cerkwi (Polska by豉 w闚czas pod zaborami) zmuszony by je rozwi您a. Decyzj cerkiewnej hierarchii car Aleksander I zatwierdzi dekretem z dnia 1 sierpnia 1824 roku. Klasztor zab逝dowski zosta zamieniony na cerkiew parafialn...
      Ale to ju z histori 鈍. M璚zennika ze Zwierek niewiele ma wsp鏊nego. Wr鵵my zatem do 22 marca 1684 roku... Zab逝dowski monaster w religijnym 篡ciu prawos豉wnych wiernych zamieszkuj帷ych okoliczne ziemie odgrywa ogromn rol. By on duchow opok i moralnym autorytetem. Nadzwyczaj pobo積a rodzina, jak byli Piotr i Anastazja Gowdelowie, modlitwie w klasztornej cerkwi Za郾i璚ia NMP po鈍i璚ali niemal ka盥 woln chwil. Jako parafianie Zab逝dowa swego nowonarodzonego jedynaka r闚nie ochrzcili w tej 鈍i徠yni. Jednak ani jedno, ani drugie nawet nie przypuszcza這, 瞠 ich ch這pczyk za kilkadziesi徠 lat uznany zostanie za 鈍i皻ego. Uwa瘸li go za zwyczajne dziecko, no mo瞠 tylko, jak na sw鎩 wiek, nazbyt roztropne i dojrza貫. Prawda, 瞠 cz窷ciej sp璠za on czas w samotno軼i i odosobnieniu, ale to normalne - to przecie jedynak. Bogobojno嗆 wyniesiona z domu sk豉nia豉 ma貫go Gabriela bardziej ku modlitwie, ni ku dzieci璚ym zabawom. Wewn皻rzne uduchowienie poci庵a這 go bardziej, ni ha豉郵iwa dzieciarnia. Niestety niewinny m這dy Gowdel pad wkr鏒ce ofiar ludzkiego z豉 i fanatyzmu...
      Pos逝chajmy opowie軼i pani Lidii Omelia鎍zuk.
      - Latem wie郾iacy poszli w pole, a dziecko zosta這 w domu. Gdy po zachodzie s這鎍a wr鏂ili od 積iw, Gawrysia w domu nie zastali. Noc ju zapad豉, a jego dalej nie by這. Szukali, wo豉li - na pr騜no. Min掖 dzie nast瘼ny, i jeszcze jeden. Poszukiwania nie da造 瘸dnego wyniku. I jako nikt nie zwr鏂i pocz徠kowo uwagi na stadko go喚bi kr捫帷ych wytrwale nad zagonem g瘰tego owsa. Nikogo te nie zainteresowa造 jasne promienie s這鎍a, przebijaj帷e si poprzez chmury. Najbardziej jaskrawo o鈍ietla造 one 闚 zagon, nad kt鏎ym kr捫y造 ptaki.
      - Bo瞠, zlituj si nad synem naszym! - wt鏎owa lamentuj帷ej matce ojciec zaginionego dziecka. I wtedy wyda這 mu si, 瞠 s造szy g這s z niebios: "Id za mn!"...
      I ojciec poszed. I znalaz to miejsce, nad kt鏎ym kr捫y造 go喚bie. Niestety synek, to sze軼ioletnie dzieci徠ko, nie dawa這 瘸dnych oznak 篡cia. Jakby spa這 kamiennym snem, snem wiecznym. Czas by 積iw, czas gor帷y, zabiegany, zbili wi璚 rodzice skromniutk sosnow trumienk, pomodlili si w drewnianej cerkiewce za pok鎩 duszy swego synka, mogi趾 krzy篡kiem 鈍i皻ym naznaczyli i zn闚 powr鏂ili pod strzech swej ubogiej chatki...
      Poczy闓y pewne sprostowania i nieco uzupe軟ijmy nasz rozm闚czyni. 11 kwietnia 1690 roku 6-letni Gabriel rzeczywi軼ie zosta uprowadzony z domu. Okoliczno嗆 ta mia豉 miejsce podczas nieobecno軼i rodzic闚. Zar闚no porwanie, jak i wydarzenia, kt鏎e po nim nast徙i造, nie s dok豉dnie znane. Faktem jednak jest, 瞠 m這dy Gowdel pad ofiar mordu - wskazuj na to rany, kt鏎ymi pokryte jest cia這 ch這pca. W danych 廝鏚這wych odnajdujemy kilka wersji opisuj帷ych 闚 incydent. Ta najbardziej prawdopodobna g這si, i matka Gabriela, Anastazja, nie przeczuwaj帷 niczego z貫go, zostawi豉 dziecko same i posz豉 na pole zanie嗆 pracuj帷emu m篹owi jedzenie. Jej nieobecno嗆 w domu trwa豉 do嗆 d逝go. Tymczasem zagrod Gowdel闚 odwiedzi dzier瘸wca wsi Zwierki - Szutko. Korzystaj帷 z nadarzaj帷ej si okazji i dzieci璚ej 豉twowierno軼i arendarz uprowadzi ch這pca, a nast瘼nie wywi霩 go do Bia貫gostoku. Tam poddano m這dzie鎍a okrutnym torturom. Najpierw wrzucono go do piwnicy, w kt鏎ej przy pomocy ostrych narz璠zi sk逝to mu klatk piersiow. Pozyskan w ten spos鏏 krew zabezpieczono w specjalnym naczyniu. P騧niej w eliptycznie wyd逝穎nej misie ustawiono krzy i rozpi皻o na nim ma貫go m璚zennika. Wypuszczaj帷 resztki krwi tym razem nie ograniczano si wy陰cznie do tu這wia. K逝to, d寫ano, rozrywano cia這 m這dego Gowdela niemal centymetr po centymetrze - okaleczony zosta ca造 organizm, nawet palce u r彗. W straszliwych m璚zarniach kona zatem 鈍i皻y Gabriel. B鏊 musia by niemi這sierny. Zapewne nie mog帷 go znie嗆 6-letni cierpi皻nik p豉ka. By mo瞠 dzieci璚e usta 瘸這郾ie si dopytywa造: czym wam zawini貫m?, z jakiego powodu?, dlaczego si tak nade mn pastwicie? Powolna agonia przed逝瘸豉 si kilka dni i w ko鎍u, na skutek wykrwawienia, niewinny sze軼iolatek dokona swego 篡wota. Pragn帷 ukry przest瘼stwo winowajca potajemnie wywi霩 cia這 z Bia貫gostoku. Porzuci je potem na 陰ce, na skraju lasu, nieopodal Zwierek. Dopiero po dziewi璚iu dniach wyt篹onych poszukiwa odnaleziono sprofanowane szcz徠ki. S這wami nie da si odda tej rozpaczy, kt鏎 prze篡li Piotr i Anastazja w momencie, gdy do ich domu wniesiono martwego jedynaka.
      Ca豉 wie by豉 wstrz捷ni皻a tragedi Gowdel闚 i nikt nie zwr鏂i uwagi na jeden bardzo istotny szczeg馧 - up造n掖 do嗆 d逝gi czas (9 dni), a procesy rozk豉du nie naruszy造 organizmu dziecka. 畝dnego zapachu czy przebarwie na sk鏎ze... Akt przera瘸j帷ej 鄉ierci obna瘸造 jedynie krwawe znamiona ran. Gdyby nie one, to mo積a by by這 ulec wra瞠niu, 瞠 ch這pak nie umar, lecz 酥i. I nast瘼ny interesuj帷y fakt. Cia這 Gabriela le瘸這 w trawie, z dala od budynk闚 mieszkalnych, a mimo to sfora zg這dnia造ch ps闚 nie rozszarpa豉 swego znaleziska. Wr璚z przeciwnie - m康re ssaki ochrania造 zw這ki przed drapie積ym ptactwem. Wietrz帷 豉twy 瞠r kruki i wrony tylko czyha造, by rzuci si na martwe dziecko. Jednak瞠 wszelkie ich podchody ko鎍zy造 si niepowodzeniem. Psy okaza造 si nieust瘼liwe i raz po raz odganiane ptaki musia造 "obej嗆 si smakiem".
      Spisuj帷y 砰woty 鈍i皻ych, czczonych Prawos豉wn Cerkwi arcybiskup Czernihowa, Filaret (Gumilewski), poprosi F. G. So軟cewa o wykonanie ilustracji, na kt鏎ej przedstawione b璠zie m璚ze雟two 鈍i皻ego Gabriela. W 1885 roku ikona zosta豉 wykonana. Niestety 闚 obraz dotrwa do naszych czas闚 wy陰cznie w reprodukcjach. Mo瞠my go ogl康a za po鈔ednictwem "Ruskiego Pa這mnika". Wydany w 1914 roku zeszyt 18-ty periodyku zamieszcza szczeg馧owy opis dzie豉: ...鈍i皻y ukrzy穎wany jest na grubym krzy簑, przybity gwo寮ziami, nogi ma obok siebie. Krzy umocowany jest w korycie, do kt鏎ego cieknie stru磬ami krew z ran po gwo寮ziach na r瘯ach, nogach i z przek逝tego boku oraz z poranionego cia豉. Ca貫 cia這 w krwawych pi皻nach, koszulka spuszczona do pasa. Koryto postawione na podstawce. Na pod這dze znajduj si: m這tek, kleszcze, dwa no瞠, jeden z nich o ostrym ko鎍u. Twarz mi豉 w aureoli2.

安. Gabriel

      Czy zab鎩stwo ma貫go Gowdela by這 (篡dowskim?) mordem rytualnym?... To niezmiernie trudne pytanie. Ilo嗆 ran i spos鏏 ich zadania przemawiaj raczej na: "tak", ale... z ostatecznymi wnioskami jeszcze poczekajmy. Pos逝chajmy najpierw innych.
      W rozpatrywanej kwestii 瘸dnych w徠pliwo軼i nie ma Julius Streicher. Ten 篡j帷y przed II wojn 鈍iatow Niemiec, wyliczaj帷 w "Der Strmer" (1934) zab鎩stwa, kt鏎e 砰dzi dokonali w imi rytua逝, pod dat 1684 rok zapisa: Gabriel aus Grodno, in Bialystok. Bezstronny?..., czy antysemita?... Tak zdecydowanego przekonania nie ma ju np. "Kurier Poranny". W artykule z 21 wrze郾ia 1992 roku redaktor: "(tom)" - taki widnieje tam podpis - dowodzi, 瞠 w bibliotece Beth Hatefutsoth w Tel Awiwie dziennikarz "Porannego" natrafi kilka lat temu na kr鏒k notatk na temat u鄉iercenia Gabriela Gowdela. O mord na p騧niejszym 鈍i皻ym pos康zono zab逝dowskich 砰d闚. Wed逝g zapiski zbrodni mia豉 dokona rodzina arendarza ze Zwierek. Krew dziecka przez starozakonnych mia豉 za by wykorzystana do wyrobu macy. Proces dowi鏚 ich winy i zostali skazani.
      Teksty 廝鏚這we, kt鏎ymi obecnie dysponujemy, bardzo zwi篥le, niemal oszcz璠no軼iowo, omawiaj wy瞠j poruszany w徠ek. Stwierdzaj one jedynie, i w rezultacie podj皻ego 郵edztwa ustalono okoliczno軼i przest瘼stwa. Z s康owych ksi庵 Rady Miejskiej wynika, 瞠 o zamordowanie ch這pca rzeczywi軼ie oskar穎no dzier瘸wc wsi Zwierki. Arendarzowi jednak winy nie dowiedziono - zosta uniewinniony3. W aktach natomiast odnotowano: kto chce wiedzie szczeg馧owiej o 鄉ierci 鈍. Gabriela, ten powinien zajrze do Ksi庵 Grodzkich Magdeburgii Zab逝dowskiej, w kt鏎ych opisano dokonan na ma造m Gowdelu zbrodni i zwi您an z ni rozpraw s康ow.
      Szutko by Izraelit - nie ma co do tego w徠pliwo軼i. Ale czy na podstawie jego narodowej przynale積o軼i o zbrodni na 鈍. Gabrielu mo積a obwinia ca造 kaha 砰d闚 z Zab逝dowa, albo wr璚z ca造 semicki nar鏚?... Ks. prot. Grzegorz Misijuk, kt鏎y z ramienia ordynariusza diecezji bia這stocko-gda雟kiej w 1992 roku dba o organizacyjn stron przeniesienia relikwii z Grodna do Bia貫gostoku, w wywiadzie dla Radia Bia造stok podkre郵a: ...w ka盥ym pokoleniu, w ka盥ym czasie, znajdzie si kto nieodpowiedzialny, nierozumny, kt鏎y zdecyduje si na niewinn, niepotrzebn 鄉ier drugiego cz這wieka. Po prostu oprawca, bandyta czy jakby鄉y tego nie nazywali. Nie mo積a za to wini narodu jako ca這軼i. Nikt nie chce, a瞠by jemu przypisywano b喚dy ojc闚 czy braci tylko dlatego, 瞠 tamten kto okaza si wyrzutkiem spo貫cze雟twa (...) To nie 砰dzi s winni! Po鈔鏚 prawos豉wnych, rzymskich katolik闚 czy innych wyzna r闚nie mog znale潭 si tacy, kt鏎zy wa膨 si na czyje 篡cie. Relikwie staj si przestrog dla naszych spo貫cze雟tw nie jako oskar瞠nie tego, co by這 kiedy, a jako ostrze瞠nie dla nas samych4. Nic uj望, nic doda. Chyba 瞠...
      W 1994 roku wydano w Moskwie ksi捫k pt. "Swiataja Junost". Oto co w niej czytamy: ...zgodnie z podejrzeniami, kt鏎e rozpowszechni造 si w鈔鏚 chrze軼ijan i s, o zgrozo, potwierdzone wielokrotnymi przypadkami, niekt鏎e zwyrodnia貫 sekty wykorzystuj (...) krew niewinnych chrze軼ija雟kich dzieci. W tym celu wcze郾iej wyznaczana jest ofiara. Stanowi j zazwyczaj dziecko z jakiej biednej rodziny. Sprowadzaj je z kolei do siebie i trzymaj帷 w pozycji stoj帷ej z zakneblowanymi ustami, ostrymi narz璠ziami k逝j tak, 瞠by z 篡 wyp造n窸a ca豉 krew. P騧niej, prawie bez krwi, dobijaj i wyrzucaj nie pogrzebanym. Te mroczne przest瘼stwa dokonywane s przede wszystkim przed Pasch, dlatego te i m璚ze雟two m這dzie鎍a Gabriela wydarzy這 si 11 kwietnia 1690 roku. Wniosek? - C騜. Nie islam, hinduizm czy judaizm, a 瞠ruj帷e na tych religiach zwyrodnia貫 (cz瘰tokro ekstremistyczne) sekty, ponosz win za tak potworne ceremonie.
      Reasumuj帷: niewinne dziecko Piotra i Anastazji Gowdel zosta這 w bestialski spos鏏 pozbawione 篡cia. Z rodzinnego domu porwa je arendarz Szutko - 篡dowskiej narodowo軼i dzier瘸wca wsi Zwierki. Uprowadzenie sze軼iolatka czyni go wi璚 wsp馧winnym zbrodni. W czyje r璚e najemca przekaza ch這pca w Bia造mstoku? - Tego nie wiadomo. Czy jego 鄉ier by豉 cz窷ci makabrycznego rytua逝? - To r闚nie pozostanie tajemnic. Kt鏎a z sekt i w jakim celu dokona豉 zab鎩stwa m這dzie鎍a Gabriela? - Nie da si tego definitywnie wyja郾i dysponuj帷 dzisiejszymi materia豉mi.
      Cia這 um璚zonego nieszcz窷nika pogrzebano na zwierkowskim cmentarzu. Jego zw這ki spocz窸y w bliskim s御iedztwie cmentarnej cerkiewki (鈍i徠ynia sta豉 po lewej stronie drogi, w odleg這軼i ok. 1 km od traktu do Bia貫gostoku). Przez 30 lat nikt nie zak堯ca spokoju tego miejsca. Ale, ale - nie zapominajmy o opowie軼i p. Omelia鎍zuk...
      - I co by這 dalej pani Lidio?...
      - Dalej by這 篡cie, 篡cie ze wszystkimi jego rado軼iami i smutkami. Odeszli w za鈍iaty rodzice owego Gawrysia. Jego mogi趾a zaros豉 traw, a wreszcie i ca趾iem znikn窸a. I oto wypad這 w tym miejscu chowa jakiego nieboszczyka. Kopi ludzie gr鏏, kopi, i raptem... pod 這pat jakie g逝che dudnienie. Wydobyli skrzyni na powierzchni. Trumienka! Tylko deski poczernia造 ze staro軼i, ale trzymaj si mocno, wprost dudni przy uderzaniu. Cud jaki, czy co? Zdj瘭i wieko. W trumience le瘸這 dziecko, calutkie, jakoby dopiero przed chwil z這穎ne do grobu, le瘸這 spokojnie, z rozpromienion twarz, z r帷zkami z這穎nymi jak do modlitwy... I by豉 przy nim kartka z pergaminu i napis w j瞛yku cerkiewnos這wia雟kim, 瞠 sw dusz odda Bogu za wiar Chrystusow, prawdziw, prawos豉wn... Wzruszy豉 si pani Lidia.
      W zasadzie na tym ko鎍zy si jej opowie嗆-legenda. Podzi瘯ujmy wi璚 naszej rozm闚czyni. Dalej zaczyna si udokumentowana prawda historyczna. Ale nim j poznamy - nieco uzupe軟ie.
      Ma貫go Gowdela pochowano w 1690 roku. W pobli簑 jego grobu niebawem pojawi造 si mogi造 i innych zmar造ch dzieci. W ten spos鏏 mieszka鎍y rodzinnej wsi wyra瘸li sw cze嗆 i szacunek wzgl璠em m璚ze雟kiej 鄉ierci syna Piotra i Anastazji. Kto wie, by mo瞠 odczuwano r闚nie jak捷 szczeg鏊n 豉sk p造n帷 z tego miejsca. 30 lat p騧niej, w 1720 roku, na terenie powiatu Bia造stok szala豉 epidemia. Zaraza zbiera豉 obfite 積iwo w鈔鏚 okolicznej ludno軼i. Na cmentarzach w Zab逝dowie i Zwierkach zaczyna這 brakowa miejsc na chowanie zmar造ch. Pewnego razu, podczas jednego z takich pogrzeb闚, naruszono gr鏏 Gabriela. Okaza這 si, 瞠 mimo d逝giego okresu spoczywania w ziemi cia這 ch這pca nie uleg這 rozk豉dowi. Wkr鏒ce po tym incydencie epidemia usta豉. Liczne uzdrowienia, do kt鏎ych dochodzi這 przy grobie sze軼iolatka, zapocz徠kowa造 narodziny lokalnego kultu m璚z. M這dzie鎍a Gabriela.
      Odkopane cia這 鈍. Dzieci璚ia uroczy軼ie przeniesiono do zwierkowskiej cerkwi. Podnios豉 ceremonia zako鎍zy豉 si umieszczeniem relikwii w oddzielnej krypcie w podziemiach kaplicy. Niestety w 1746 roku 鈍i徠ynia w Zwierkach doszcz皻nie sp這n窸a. Ogie jednak moszczej nie naruszy. Podczas po瘸ru opalona zosta豉 jedynie r帷zka m璚zennika, a nietlenne cia這 (pod wp造wem dzia豉nia dymu) przybra這 br您owawy kolor. Ocala貫 w tak niezwyk造 spos鏏 relikwie krestnym chodem ze zgliszcz cmentarnej krypty trafi造 do Zab逝dowa (z這穎no je w prezbiterium klasztornej cerkwi). Z woli Bo瞠j w monasterze Za郾i璚ia NMP nast徙i這 kolejne cudowne wydarzenie - opalona r帷zka zagoi豉 si i pokry豉 鈍ie膨 sk鏎.
      Cerkiew Prawos豉wna w Polsce nie najlepiej wspomina XVIII-ty wiek. By to niezwykle trudny czas. Maj帷 poparcie w豉dz 鈍ieckich unia szybko si rozprzestrzenia豉. Wyznawcy ortodoksji tracili na rzecz unit闚 kolejne 鈍i徠ynie. W bia這stockim powiecie r闚nie "powia這 groz". Zab逝dowska cerkiew i budynki monasteru wymaga造 natychmiastowego remontu. Na domiar z貫go mnichom wytoczono proces o prawo do klasztornej ziemi. Zachodzi uzasadniony l瘯 wzgl璠em dalszego funkcjonowania obitieli (supraska 豉wra te przesz豉 na uni pod przymusem). Prze這穎ny klasztoru - archimandryta Karczy雟ki - w obawie przed ewentualn profanacj relikwii nakaza przenie嗆 moszczy do monasteru 鈍. Tr鎩cy w S逝cku. W 闚czesnym czasie miasto to by這 znacz帷ym o鈔odkiem prawos豉wia w Rzeczpospolitej. Jego po這瞠nie (w orbicie wschodniej granicy) nie sprzyja這 agresywnym ruchom innowierc闚. I tak, za zgod patriarchy konstantynopolita雟kiego Cyryla V i z b這gos豉wie雟twa metropolity kijowskiego Tymoteusza (Szczerbackiego), 9 maja 1755 roku z Zab逝dowa do S逝cka wyruszy豉 uroczysta procesja. Nietlenne cia這 "ma貫go" Gowdela z這穎no do specjalnego sarkofagu. 300-kilometrow tras raka pokona豉 na ramionach pielgrzym闚. Okres pobytu relikwii w S逝cku spowodowa, i syna Piotra i Anastazji coraz cz窷ciej tytu這wano: "s逝ckim". W 1820 roku, w stulecie odkrycia moszczej, M璚zennik Gabriel zosta zaliczony do grona 鈍i皻ych. Akt kanonizacji og這si Grzegorz V, patriarcha Konstantynopola.


1 J. Wirski, 安i皻y Gabriel M璚zennik, "Tygodnik Podlaski", 1988, nr 8 (41), s. 9

2 Swiatoj muczenik m豉dieniec Gawrii S逝ckij, "Russkij Pa這mnik", 1914, z. 18, s. 284

3 A. Mironowicz, Podlaskie o鈔odki i organizacje prawos豉wne w XVI i XVII wieku, Bia造stok, 1991, s. 246 (przypis 294)

4 J. Smyk, 安i皻ego Gabriela 鄉ier dla 篡cia, Polskie Radio Bia造stok, maszynopis audycji radiowej, 1993, s. 6 i 12

Powr鏒 do wcze郾iejszej stronyPowr鏒 do pocz徠ku strony