Informacje
 św. Gabriel
 Parafia
 Nabożeństwa
 Duchowieństwo
 Cmentarz
 Galeria
 Kontakt


 UK
 RUS
 D
 G
 Copyright
Żywot Ikony

Cmentarna kaplica pw. św. Marii Magdaleny

Cerkiew św. Marii Magdaleny

      Wzgórze Marii Magdaleny (zwane popularnie Magdalenką) usytuowane jest obecnie w ścisłym centrum miasta. W XVIII wieku pagórek ów był ważnym punktem widokowym w urbanistycznej kompozycji zabudowy doliny rzeki Białej. W 1741 roku hetman koronny Jan Klemens Branicki został fundatorem barokowej kaplicy poświęconej św. Marii Magdalenie. Świątynia "na górce" powstawała w latach 1741-1758. Miała kształt niewielkiej rotundy, którą przykrywał dach z jedną kopułą. Dzisiaj jest najstarszą zachowaną w Białymstoku cerkiewką. Z materiałów przechowywanych w archiwum soboru św. Mikołaja wynika, że w 1861 roku (po gruntownym remoncie) kaplicę adoptowano na potrzeby Cerkwi prawosławnej. W 1865 roku władze carskie przekazały świątynię na własność parafii św. Mikołaja. Po powstaniu styczniowym, w tymże 1865 roku, cerkiewkę przebudowano. Do rotundy (na osi wzdłużnej) dołączono dwa prostokątne aneksy, a sygnaturkę zwieńczono cebulastą kopułką.
      Początkowo przy kaplicy św. Marii Magdaleny nie było cmentarza. Założono go dopiero w 1806 roku. Był administrowany przez ówczesne "dominium białostockie" (tak nazywał się zarząd dóbr rodziny Branickich) i pełnił rolę - jak byśmy to dzisiaj określili - cmentarza miejskiego, komunalnego. Grzebano tutaj wiernych różnych obrządków. Z analiz metryk zgonu parafii w Dojlidach za lata 1796-1826 (cerkiew białostocka była wówczas jej filią) wynika, że o ile unici okolicznych miejscowości grzebani byli na cmentarzu dojlidzkim, to ci z Białegostoku spoczywali na cmentarzu wokół cerkwi w mieście). Uzupełniając powyższe należy zaznaczyć, że funkcji cmentarnych rotunda św. Marii Magdaleny nie przejęła z powodu przepełnienia cmentarza św. Rocha (ten jeszcze przez kilkadziesiąt lat później służył białostoczanom, mimo znacznego zwiększenia liczby mieszkańców). Do powstania cmentarza na wzgórzu Magdalenki przyczyniła się wojna pruska i pokój w Tylży. Na mocy traktatu (białostocki okręg został częścią Imperium Aleksandra I) po 1807 roku przybyło do Białegostoku wielu carskich wojskowych i rosyjskich urzędników państwowych. Ich ciała w większości chować zaczęto właśnie wokół kaplicy. Na własność prawosławnej parafii św. Mikołaja cmentarz przeszedł w 1865 roku (wraz z cerkiewką). Wymogi sanitarne przesądziły jednak o tym, że w 1882 roku cmentarz "na górce" zamknięto. Staraniem proboszcza, ks. Jana Sitkiewicza, nowe miejsce pochówków założono w dzielnicy Wygoda (wówczas poza granicami miasta). W niedługim czasie wybudowano tam neobarokową kaplicę pw. Wszystkich Świętych. W ostatniej ćwierci XIX stulecia cmentarz na wzgórzu Magdalenki był użytkowany sporadycznie. W okresie międzywojennym funkcjonowała tu wyłącznie kaplica - cmentarz był nieczynny. Ostateczna likwidacja nastąpiła po II wojnie światowej. W 1958 roku cmentarny grunt przejął Skarb Państwa. Urząd do spraw Wyznań w Warszawie "rozstrzygnął" tym sposobem spór o konfliktowy teren, spór między prawosławną parafią św. Mikołaja a rzymskokatolicką parafią św. Rocha. W latach 1970-73 cmentarz na wzgórzu Marii Magdaleny zburzono - na zboczach Magdalenki władze Białegostoku zbudowały amfiteatr. Ekshumowane szczątki oraz większą część nagrobków przewieziono na cmentarz na Wygodzie. W pobliżu kaplicy "na górce" pozostało zaledwie kilka płyt i pomników.
      W chwili obecnej cerkiew św. Marii Magdaleny jest kaplicą należącą do soboru św. Mikołaja. Komisja Regulacyjna do Spraw Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego w Warszawie, działająca na podstawie ustawy z dnia 4 lipca 1991 roku o stosunku Państwa do PAKP, orzekła: przywrócić Parafii Prawosławnej pw. Świętego Mikołaja Cudotwórcy w Białymstoku własność nieruchomości położonej w Białymstoku, przy ul. Konstantego Kalinowskiego 11. Werdykt zatwierdzono 18 października 2006 roku. Tym samym białostocki sobór znowu stał się właścicielem cmentarza "na górce".
      Od 1 kwietnia 1995 roku kaplica na wzgórzu Magdalenki została czasowo użyczona na cerkiew garnizonową. Ówczesny zwierzchnik Prawosławnego Ordynariatu Wojska Polskiego, Jego Ekscelencja Ksiądz Arcybiskup gen. bryg. Sawa, erygował tu Prawosławną Parafię Wojskową śww. Apostołów Piotra i Pawła w Białymstoku. Proboszczem parafii wojskowej jest obecnie ks. ppłk prot. Igor Siegień. Posługę wikariusza niesie ks. ppłk prot. Aleksy Wojciuk.

Parafialne święta:

* 4 sierpień (22 lipiec wg starego stylu) - dzień św. Równej Apostołom Marii Magdaleny

* 12 lipiec (29 czerwiec wg kalendarza juliańskiego) - dzień śww. Apostołów Piotra i Pawła.


Porządek nabożeństw:

* sobota, godz. 17:00 - całonocne czuwanie (wsienoszcznoje bdienije)

* niedziela, godz. 8:00 - Liturgia Święta


Święta z cyklu dwunastu wielkich:

* godz. 17:00 - całonocne czuwanie (w przeddzień święta)

* godz. 9:00 - Liturgia Święta


Adres parafii:
Parafia śww. App. Piotra i Pawła
15-875 Białystok
ul. Kalinowskiego 11



Adres kancelarii:
ks.ppłk Igor Siegień
15-601 Białystok
ul. Kawaleryjska 70 blok 5
tel. MON 398650
tel. cyw. (085) 748650
e-mail: igorsi@wp.pl

Powrót do wcześniejszej stronyPowrót do początku strony

Zdjęcia cerkwi św. Marii Magdaleny

Powrót do wcześniejszej stronyPowrót do początku strony

Św. Maria Magdalena

      Według Biblii Maria z Magdallah (lub Migdal - obecnie El-Me-dżel) to jedna ze świętych niewiast niosących wonności. Żyła w I wieku n.e. Urodziła się w wiosce położonej cztery kilometry na północny-zachód od Tyberiady nad jeziorem Genezaret w Galilei (dzisiejsza Syria). W młodości była opętana przez złe moce. I gdy Chrystus wypędził z niej siedem złych duchów (Łk 8, 2; Mk 16, 9), wtedy przyłączyła się Niego i przyjęła wiarę chrześcijańską. Ewangelia mówi, że Zbawiciel chodził po miastach i wioskach, zwiastując dobrą nowinę o Królestwie Bożym, a dwunastu z Nim, i kilka kobiet, które On uleczył od złych duchów i od chorób: Maria zwana Magdaleną, z której wyszło siedem demonów, i Joanna, żona Chuzy, zarządcy dóbr Heroda, i Zuzanna, i wiele innych. Święta Maria Magdalena była swego rodzaju Apostołką Apostołów. Jak najgorliwszy i wierny uczeń podążała za swym Panem - odprowadzała Go na Golgotę, nie lękała się stanąć przy Krzyżu, jako pierwsza wczesnym rankiem przyszła do ogrodu Józefa z Arymateii i ujrzała w pustym grobie dwóch aniołów w bieli siedzących. Boski Nauczyciel sowicie wynagrodził jej oddanie i wytrwałość. Była pierwszym człowiekiem, który ujrzał Zmartwychwstałego. I przyszła Maria Magdalena, oznajmiając uczniom, że widziała Pana (J 20, 18).
      Całe późniejsze życie świętej z Magdali to przykład wiernej służby Panu i Jego Cerkwi. Hagiografia przekazała nam opowieść o tym, jak Maria dotarła do Rzymu. W stolicy Imperium mieszkanka Galilei srogiemu Tyberiuszowi (14-37) przyniosła w prezencie malowane jajko (symbol śmierci, z której rodzi się życie). Skargę na niegodziwość wyroku prefekta Piłata i bezprawne skazanie Jezusa na śmierć zakończyła słowami: "Chrystus Zmartwychwstał".
      Po wizycie w Wiecznym Mieście Maria zdecydowała się wrócić do Palestyny. W krajach między Italią a Azją Mniejszą głosiła Dobrą Nowinę. Z misją przybyła też do Efezu. Zanim "zasnęła w Panu" dołączyła do apostoła Jana Teologa i pomagała mu szerzyć wiarę chrześcijańską.
      Edykt tolerancyjny z 313 roku zakończył okres prześladowań. Korzystając z religijnej wolności, Efezjanie wybudowali bazylikę ku czci świętej z Magdallah. Za panowania bizantyjskiego imperatora Leona VI Filozofa (886-912) miasto opanowali seldżuccy Turcy. Relikwie św. Marii udało się jednak w porę przenieść do Konstantynopola (899 rok). IV-ta krucjata krzyżowców w 1204 roku dotarła nie do Palestyny, ale nad cieśninę Bosfor - ich łupem padła stolica Bizancjum. Na zajętych terenach zachodnie rycerstwo założyło Cesarstwo Łacińskie. Kres nowym rządom położył w 1261 roku Michał VIII Paleolog (1259-1282). Uchodząc z Bizancjum krzyżowcy rabowali wszystko, co przedstawiało jakąkolwiek wartość. W wyniku tej grabieży relikwie św. Magdaleny trafiły do Francji (do miasteczka Vézelay). Do chwili obecnej św. Maria darzona jest tam szczególnym kultem i adoracją. Poprawność względem hagiografii wymaga zaznaczenia jednej dość istotnej rzeczy - niektórzy naukowcy dowodzą, że w czasie okupacji Konstantynopola bizantyjscy chrześcijanie ukryli część moszczej świętej z Magdali. Relikwie te przenieśli później do monasteru Simona-Petra na św. Górze Athos w Grecji. Rabując sarkofag św. Magdaleny krzyżowcy nie sądzili, że ich łupem padają niepełne relikwie.

Św. Góra Atos  Św. Góra Atos
Monaster Simona-Petra na św. Górze Athos, w którym przechowywana jest ręka św. Marii Magdaleny

      Prawosławna ikona przedstawia św. Marię z Magdallah pod postacią niewiasty w średnim wieku. Zwykle odziana jest w długą szatę, a biała chusta przykrywa jej włosy. W prawej ręce święta trzyma krzyż, a w lewej - naczynie z olejkiem. W ikonografii zachodniej jej atrybutami są: gałązka palmowa, jajko, księga, kadzielnica, czaszka lub zwierciadło. Niemal zawsze św. Marię Magdalenę odnaleźć można na ikonach Ukrzyżowania, Zdjęcia z Krzyża i Złożenia Chrystusa do grobu. Jako jedna z trzech niewiast niosących wonności występuje też przy pustym grobie Zmartwychwstałego.
      Pamięć św. Marii Magdaleny Cerkiew czci 4 sierpnia (22 lipca wg kalendarza juliańskiego) oraz w niedzielę niewiast niosących wonności (trzecia niedziela po Wielkanocy). Za gorliwą służbę Panu święta z Magdali została zaliczona w poczet "równych apostołom" (mironosica rawnoapostolnaja Marija Magdalina).

TROPARION, ton 1

Christu nas radi ot Diewy rożdszemusia czestnaja Magdalino Marije posledowała jesi, toho oprawdanija i zakony chraniaszczy; tiemże dnies` wsieswiatuju twoju pamiat` prazdnujuszcze, hrechow razreszenije molitwami twoimi pryjemlem.

KONDAKION, ton 3

Predstojaszczy presławnaja u Kresta Spasowa, so inymi mnogimi, i Matiery Hospodni sostrażduszczy, i slezy toczaszczy, sije w pochwału prynoszasze, hłaholuszczy: czto sije jest` strannoje czudo? Sodierżaj wsiu twar` postradati izwoli, sława dierżawie Twojej.

Powrót do wcześniejszej stronyPowrót do początku strony

IKONY św. Marii Magdaleny